FENERLİKLİ AHŞAP KÖŞK VE DARÜTTALİM'İ MUSİKİ ZİYAFETLERİ
Ulusları kalıcı kılan kimlikleridir. Kimliklerini de kültürleri oluşturur. Darüttalim'i Musikisi ise, Türk kültür bütünlüğü içindeki yerini almış, kültür tarihimize damgasını vurmuş ve aynı zamanda Küçüksu Mesire Yeri ile özdeşleşmiş bir ekoldür. Bu nedenle Küçüksu Mesire Yeri kavramı içinde Dürüttalim'i Musiki kültürünün ayrı bir yeri bulunmaktadır.
Darüttalim'i Musiki Heyet'i ve icra tekniği hakkında edinilen bilgiler Cumhurbaşkanlığı Orkestrası Başkemancılığı görevinden sonra Amerika'da (E.İ. Üniversitesi)'nde keman viola öğretmenliği ve orkestra yöneticiliği yapmış, 1915 İstanbul doğumlu Fethi Kopuz kaynaklıdır.
Darüttalim'i Musikisi'nin ilk çıkış noktası Ve ekol kimliğine kavuşması Fethi Kopuz'un huzurda imzası karşılığı zapta alınan beyanlarına sadık kalınarak aynen aktarıyorum;
"Darüttalim'i Musiki anlayışının kurucusu Fethi Kopuz olup babamdır. Darüttalim'i Musiki anlayışının ilk çıkış noktası, İstanbul Vezneciler semtindeki (78) kapı numaralı dükkandır. Kış aylarında konser verdikleri yer, Şehzadebaşı Direklerarası Letafet apartmanı altındaki Hacı Osman'ın kahvesidir. Darüttalim'i Musiki anlayışı ve İcra heyeti bu ortamda doğmuş, gelişmiş ve kişilik kazanmıştır."
Müzik aletleri olarak ; (Ud), (Kanun), (Kemence), (Ney), (Kemen), (Def), Sonraları (Tambur) ve (Santur)'da dahil oldu.
Darüttalim'i Musiki Heyetinin Küçüksu'da İcra'i ahenkleri
Fethi Kopuz'un kendi üslubu ile açıklamaları devam etmektedir;
" Darüttal'ıml Musiki Heyeti'nin Küçüksu Mesire yerinde ilk icra'i ahenk etmeye başlaması mevcut kayıtlara göre İstanbul'un işgalden kurtulduğu 2 Ekim 1923 tarihinden itibaren ve Hilafetin kaldırıldığı 3 Mart 1924 tarihinden önceki zaman dilimi arasındadır. Hilafetin kaldırıldığı tarihten itibaren bir süre daha devam etmiştir. 1927 yılından itibaren ekonomik sıkıntı sebebiyle faaliyeti son bulmuştur.
Böylesine güçlü bir ekibin Küçüksu Mesire yerinde varoluşu, sadece Hisar halkı olmayıp civar semt halkları için de zevkle izlenen kültür ziyafeti oldu.
Darüttalim'i Musiki ziyafetlerine zemin teşkil eden tarihi yapı Fenerlikli Ahşap Köşk'ün profilden görünümü.
İcra edilen yer, Küçüksu Kasrı ve Küçüksu Çeşmesine otuz kırk metrelik bir mesafede yolun çayır tarafına tesadüf eden ve etrafı tellerle çevrili çay bahçesidir. Orada musiki icrasına zemin teşkil eden ahşap bir köşk vardı. Ayrıca tahtadan yapılmış sekiz köşeli kameriye vardı. Yedi kişilik bir oda orkestrası tarifi içindeki heyet bu kameriye içinde yerini alır ve konserini buradan verirdi.
Darüttalim'i Musiki Heyeti hafta tatili olan Cuma günleri Küçüksu'ya gelerek icra'i ahenk ederdi. Kamil Usta 'nın (Göksu'nun mısırı) ve dondurmacı Kazım Usta'nın (Dondurmam kaymak) avazeleri yeri göğü inletirdi. Parası olmayanlar çay bahçesinin dışında Küçüksu Çeşmesi'nin çevresine ve Küçüksu Kasrı'nın kenarlarına evlerinden getirdikleri minderler üzerine oturarak dinlerlerdi. Konser başladığında hiçbir servis yapılmazdı. Mısırcı Kamil Usta ile dondurmacı Kazım Usta seslerini keserler, yoldan geçen paytonlar sessizlik ilkesine harfiyen uyarlar ve büyük kalabalığın konser dinleme huzurunu bozacak en küçük bir ses dahi çıkartılmazdı.
Üstteki fotoğrafta; Darüttalim'i Musiki Heyeti görülmektedir.
Ünü yurd dışında yankılanan ve bir ekol haline gelen Darüttalim'i Musiki Heyetinin kurucusu Fahri Kopuz ve saz arkadaşları
Ayaktakiler sol baştan itibaren: 1. Neyzen İHSAN BEY, 2. Hanende ZEKİ BEY, 3. Hanende CELAL BEY. 4. Kemençeci HAFİT BEY Oturanlar sol baştan itibaren: 1. Keman CEVDET ÇAĞLA, 2. Ud FAHRİ KOPUZ, 3. Kanun FERİT ALNAR
Bu fotoğraf belge Fahri Kopuz'un oğlu Prof. Fethi KOPUZ tarafından 12 Şubat 1984 tarihinde Ferda KAZANCIBAŞI arşivine armağan edilmiştir.
Çekmecemden çıkartıp taktim ettiğim fotoğraf Küçüksu Mesire Yeri'nde yedi kişilik bir oda orkestrası tarifindeki musiki icra heyetine aittir. Oturanlar sol baştan itibaren kemanda Cevdet Çağla, Ud'da babam Fahri Kopuz, kanun'da Ferit Anlar, ayaktakiler sol baştan itibaren Ney'de İhsan bey, hanende Zeki bey, hanende Celal bey, kemence de Hafit bey yer almaktadır."
Darüttalim'i Musiki değeri konusunda diğer bir kaynak da Haluk Şehsuvaroğlu'dur. Asırlar Boyu İstanbul isimli Haluk Şehsuvaroğlu imzalı (24.11.1954) tarihli yapıtın (240) nolu sayfasında yer alan açıklamalara göre;
"Son halife Abdülmecit Efendi bir yaz mevsiminde Dolmabahçe Sarayı'ndan yedi çifte kuşlu kayığı ile çıkarak Göksu'ya gitmiş, Kasr'a inerek çayırda çalan Darüttalim'i Musiki Heyeti'ni dinlemiş ve kendisine kahve ve mısır ikram olunmuştu"
Gerek Fethi Kopuz ve gerekse Haluk Şehsuvaroğlu kaynaklı bilgilere göre; Tarihi Küçüksu Mesire Yeri, hem kültür zenginlikleri ve hem de Mesire Yeri gibi Halkın Yaşam Alanı özelliklerini taşımaktadır.
Açıklamalarda sözü geçen FENERLİKLİ AHŞAP KÖŞK ile Kameriye, geçmiş kuşaklardan gelecek kuşaklara doğru aktarılması gereken birer kültür mirasıdır.
Küçüksu'da Darüttalim'i Musiki ziyafetlerine zemin teşkil eden Fenerlikli Ahşap Köşk Küçüksu Kasrı'na yaklaşık otuz adımlık mesafede ve yolun yeşil alanlı tarafına tesadüf etmekedir.
Kaynak:(Erdoğan Gülbakan tarafından Ferda KAZANCIBAŞI arşivine armağan edilmiştir)
Ancak, 1980'li yılların kış aylarında, içki bağımlısı bazı kimseler tarafından ısınma ihtiyacı ile tahtaları birer ikişer sökülerek koskoca bir kültür mirası maalesef eritilip yok edilmiştir.
Şimdiki halde, hayatta olmayan 1908 doğumlu Mehmet Nida Kazancıbaşı ile 1909 doğumlu Necmettin Akbulut tarafından ahşap binanın iç taksimatı hakkında zapta geçmiş ışık tutucu beyanları ile cepheden ve profilden fotoğrafları mevcuttur. Ayrıca zemindeki temel taşları da yerindedir. Gelecek kuşaklara intikal ettirilmek üzere kültür mirasının geri kazanılmasını mümkün kılabilmek yolunda rölövesinin çıkartılması için ihtiyaç duyulan veriler arşivimde hazır bulunmaktadır.
Kaynak: (12 Şubat 1984 Pazar günü Tanzimat sokak, Simru Apt. No: 11 Göztepe adresindeki evine Ali Can adındaki Lise Öğrencisi ile ziyarete gidilerek imzası altında derlenen bilgi ve belgelerdir)
Kaynak : Haluk Şehsuvaroğlu -(24.11.1954) tarihli Asırlar boyu İstanbul isimli yapıt - Sh. 240
"Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Küçüksu Mesire Yeri Belgeseli."
Tüm hakları, eser sahibi sayın Ferda Kazancıbaşı'na ait olup izinsiz çoğaltılıp, yayınlanamaz.
